Onderzoek
Cultuur in de Spiegel is een vierjarig samenwerkingsproject van Rijksuniversiteit Groningen, SLO en 14 scholen primair en voortgezet onderwijs.
Vanuit het onderwijswerkveld is er een grote vraag naar een goed onderbouwd en volwaardig curriculum voor cultuuronderwijs. Hoe kan het culturele (zelf)bewustzijn van jongeren worden versterkt? Hoe kan de jeugd via het onderwijs op de beste manier in aanraking komen met kunst en cultuur?
Eind 2008 startte het vierjarig onderzoek ‘Cultuur in Spiegel’. Voor dit onderzoek ontwikkelen de Rijksuniversiteit Groningen en SLO samen met 14 scholen primair en voortgezet onderwijs een theoretisch kader en een raamleerplan voor cultuuronderwijs gericht op leerlingen van 4 tot 18 jaar. Het is voor het eerst dat er in Nederland een zo grootschalig wetenschappelijk onderzoek wordt uitgevoerd naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs.
Het onderzoek wordt gefinancierd door het VSBfonds en het ministerie van OCW.
De onderzoeksvraag
Op dit moment ontbreekt een goede, algemeen aanvaarde theoretische verantwoording van cultuuronderwijs. Niet alleen in het werkveld, maar ook bij beleidsmakers en bestuurders bestaat onduidelijkheid over nut, zin en doel van cultuuronderwijs.
Drie zaken blijken met name vragen op te roepen:
1) de inhoud van cultuuronderwijs;
2) de samenhang (binnen het cultuuronderwijs en tussen cultuuronderwijs en de rest van het curriculum);
3) de aansluiting van cultuuronderwijs bij de ontwikkeling van leerlingen in een doorlopende leerlijn. Dat is er mede de oorzaak van dat cultuuronderwijs op veel scholen nog altijd een wat perifere status heeft.
Zonder een wetenschappelijke onderbouwing is het moeilijk om criteria te formuleren van waaruit lessen, onderwijsprojecten en samenwerking tussen instellingen en onderwijs kunnen worden ontworpen en beoordeeld.
In de onderzoeksperiode wordt de theorie verder uitgewerkt en wordt onderzocht of en in hoeverre hij vertaald kan worden, in de vorm van een raamleerplan, naar de praktijk van het cultuuronderwijs.
Kortom: wat betekent de theorie voor de praktijk, en hoe kan ze voor de praktijk worden vertaald?
De praktijkvraag aan Cultuur in de Spiegel
In april 2010 verscheen de eerste publicatie: Cultuur in de Spiegel, naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Barend van Heusden. In dit boekje zet Van Heusden de theorie uiteen. Sindsdien is de vraag vanuit het werkveld naar materiaal dat ontwikkeld is vanuit de theorie en praktijkvoorbeelden steeds dringender geworden. Vragen zoals: hebben jullie al materiaal waarmee ik aan de slag kan in mijn lessen, materiaal van waaruit ik kan putten bij het adviseren van mijn scholen als consulent, materiaal van waaruit we onze schoolvisie kunnen ontwikkelen, materiaal van waaruit we onze cultuurbeleidsplannen kunnen ontwikkelen?
Kortom: is er al materiaal beschikbaar dat ik kan gebruiken in mijn dagelijkse werk?
Onderzoeksvraag en praktijkvraag ontmoeten elkaar
De onderzoekers ontwikkelen materiaal voor organisaties die betrokken zijn bij cultuuronderwijs. Dat is eind 2012, begin 2013 beschikbaar.
Bij aanvang van het project is gesteld dat deze organisaties (de toekomstige gebruikers) zich tijdens de onderzoeksperiode betrokken moeten kunnen voelen. Een goed voorbereid werkveld is van groot belang voor het welslagen van het project.
De theorie slaat aan en het werkveld is enthousiast en ziet mogelijkheden. De groep geïnteresseerden blijkt veel groter te zijn dan verwacht.
Het projectteam wil er graag voor zorgen dat het onderzoek succesvol verloopt. Om een goede overdracht van de theorie en van de onderzoeksresultaten te waarborgen en om misverstanden en teleurstellingen te voorkomen, willen wij actief, en niet vooral reactief, de contacten met het geïnteresseerde werkveld onderhouden. Dit doen wij middels deze nieuwe website, waar vanaf september een nieuwe omgeving wordt ontwikkeld om de theorie te verkennen en je verder te verdiepen in Cultuur in de Spiegel. Ook komt er een multimedia bibliotheek met relevante boeken, artikelen, audio- en video-opnames. Daarnaast worden er vijf regionale bijeenkomsten georganiseerd (klik hier voor meer informatie).